ÖLÇÜ - TARTI ALETLERİNİN ÜRETİMİNDE VE KULLANIMINDA TÜKETİCİ HAKLARININ KORUNMASI VE DENETİM İSTENDİ
Yayına Giriş Tarihi
![](https://mmo.org.tr/sites/default/files/default_images/mmoempty.gif)
Makina Mühendisleri Odası tarafından düzenlenen VII. Ulusal Ölçümbilim Kongresinde, ölçümbilimin ülkemizdeki yasal durumu tartışıldı. Ölçü ve tartı aletlerinin denetimsizliği ve özellikle elektrik, su, doğal gaz sayaçlarının değiştirilmesinde tüketicilerin büyük haksızlığa uğradığı dile getirildi.
Makina Mühendisleri Odası tarafından düzenlenen VII. Ulusal Ölçümbilim Kongresinde, ölçümbilimin ülkemizdeki yasal durumu tartışıldı. Ölçü ve tartı aletlerinin denetimsizliği ve özellikle elektrik, su, doğal gaz sayaçlarının değiştirilmesinde tüketicilerin büyük haksızlığa uğradığı dile getirildi.
Makina Mühendisleri Odasının İzmir'de Tepekule Kongre ve Sergi Merkezinde düzenlediği VII. Ulusal Ölçümbilim Kongresi kapsamında, ölçümbilim alanında ülkemizdeki yasal durumun masaya tartışıldığı bir panel gerçekleştirildi.
Panele konuşmacı olarak Sanayi Bakanlığı Ölçüler Standarlar Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Osman Demirkaya, Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) Şakir Baytaroğlu, Elektrik Sayaçları İmalatçıları Derneğinden (ESİDER) Denizhan Özer, Tüketici Hakları Derneği Başkanı Turhan Çakar ve Makina Mühendisleri Odası Genel Sekreteri Ali Ekber Çakar katıldılar. Paneli Makina Mühendisleri Odasından Melih Şahin yönetti.
Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Turhan Çakar, ölçümbilim alanının tüketiciyi ekonomik, sağlık ve güvenlik gibi konularda doğrudan ilgilendiren bir alan olduğunu söyledi. Ülkemizde 1990'lardan itibaren hız kazanan özelleştirme süreçlerinde özellikle elektrik, su ve doğal gaz sayaçlarında yaşananların ne tüketici haklarıyla, ne hukukla ne de sosyal devletle bağdaşmayacak uygulamalar ortaya çıkardığını belirten Turhan Çakar, bu konuda kendilerine binlerce şikayet olduğunu söyledi.
Önce mekanik su sayaçlarının toplatıldığını, yerine dijital sayaçlar kullanma zorunluluğu getirildiğini, bu sayaçların da tüketiciye fahiş fiyatlarla satılmak istendiğini belirten Dernek Başkanı, toplanan çalışır durumdaki yüzbinlece sayacın depolarda yattığını söyledi.
Turhan Çakar şöyle devam etti; "Yasada sayaçların her 10 yılda bir kontrol edilerek ayarlarının yapılıp, onarılması veya değiştirilmesi gerekenlerin değiştirilerek tüketiciye verileceğinin yazmasına karşın, Ankara ASKİ'de ve birçok başka ilde uygulama böyle olmamıştır. Sayaçlar muayene bile edilmeden toplatılmış ve tüketiciler, ön ödemeli olarak yeni sayaçlar almak zorunda bırakılmıştır. Şimdi aynı uygulama doğal gaz sayaçlarında yaşanmaktadır.
Bilindiği gibi EGO özelleştirildi, Başkent Doğalgaz oldu. MKE'nin o güzelim mekanik sayaç fabrikasını kapatan siyasi irade şimdi 1990'lı yıllarda üretilmiş ikinci el sayaçları ithal ederek tüketiciye satmaktadır. Ülkemizde yaklaşık 5 milyon sayaç var ve hiçbirinde denetim yok. İradesi dışında sayaçları mühürlenen ve yeni dijital su sayaçlarını fahiş fiyattan satın almak zorunda bırakılan tüketicilerin derneğimize yaptıkları başvurular Tüketici Hakemleri tarafından haklı bulunarak işlemin durdurulması ve ödenme yapılmamasını, tahsil edilen paraların da geri verilmesi kararına uyulmamaktadır. Tüketiciye dava açması yolu önerilmektedir. Tüketicilerin sayaçlar konusunda yaşadıkları mağduriyetin giderilmesini ve Tüketici Hakları gözetilerek yeni yasal düzenleme yapılmasını talep ediyoruz."
MMO Genel Sekreteri Ali Ekber Çakar ise, ülkemizde ölçü ve tartı aletlerinin bir envanterinin bile bulunmadığını; bu alanın son derece denetimsiz olduğunu vurguladı. Metroloji alanındaki denetimlerde mühendislerin aktif rol almasını ve ilgili meslek odalarıyla işbirliği yapılmasını isteyen Ali Ekber Çakar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına iki yıl önce sundukları projenin olumlu bulunduğu halde konuyla ilgili çalışmanın başlatılmadığını sözlerine söyledi.
Ali Ekber Çakar şöyle dedi; "Ülkemizde yasal metroloji kapsamındaki ölçü aletlerinin sayısının 100 milyonu aştığı tahmin edilmekle birlikte ölçü aletlerinin denkliği ve güvenilirliğini sağlayacak nitelikli kadro eksikliği çok ciddi bir düzeydedir. Ülke genelindeki 3225 belediyemizden yalnızca 167'sinde ölçü ve ayar memuru bulunmaktadır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığımızın Ölçüler ve Standartlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı İl Müdürlüklerimizdeki çalışanlarla birlikte bu konudaki hizmetler Türkiye genelinde toplam 500 civarındaki personelce yürütülmektedir. Bu sayının yetersizliği ve denetim eksikliğinden kaynaklı tüketicilerimizin uğradığı maddi kayıplar, haksız rekabet ve yaşanan bir dizi sıkıntı Sanayi ve Ticaret Bakanlığımız tarafından da ifade edilmektedir. Bu noktada bağımsız, tarafsız kamu yararını esas alan, işlevsel bir denetim mekanizması oluşturulması gerektiği açıktır. Ölçü aletlerinin ilk muayene ve periyodik muayenelerinin ülke genelinde düzenli, sürekli, etkin ve yaygın olarak gerçekleştirilmesi böylesi bir düzenlemeyi zorunlu kılmaktadır.
Panelde konuşan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı temsilcisi Osman Demirkaya ise ülkemizde ölçübilim alanında merkezi yönetimin yapılanmasının ve yasal düzenlemelerin çok eski tarihlere dayanmadığını belirterek, ilk kez 1933 yılında bir kanun çıkarıldığını ve ülke çapında kullanılan ölçü birimlerinde standartlaşmaya gidildiğini ifade etti. Bu tarihten önce kütle, hacim, uzunluk gibi ölçülerde onlarca farklı birim kullanıldığına dikkat çeken Demirkaya, Ölçüler ve Standarlar Genel Müdürlüğünün ise 1989 yılında kurulduğunu söyledi.