Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgını
Yayına Giriş Tarihi
![](https://mmo.org.tr/sites/default/files/gonderi_gorselleri/Yeni%20Koronavir%C3%BCs.jpg)
Aralık ayında Çin'de insana bulaştığı duyurulan ve Ocak ayı sonlarına doğru toplam 17 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan Yeni Koronavirüs (Covid-19), bir aylık süre içinde, 24 Şubat'ta 2 bin 699 kişinin ölümüne sebep oldu. Peki, Covid-19 nedir, nasıl ortaya çıkmıştır ve dünyaya nasıl yayılmıştır?
SARS-CoV-2 (eski ismiyle 2019-nCoV) isimli virüs, bir RNA virüsüdür ve koronavirüs (Coronaviridae) ailesindendir. Virüs, insanlarda Koronavirüs Hastalığı 2019 (COVID-19) adı verilen, bulaşıcı bir hastalığa sebep olmaktadır. Virüs, 2002-2004 yılları arasında Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) isimli hastalık salgınına neden olan SARS-CoV isimli virüsün yakın bir kuzenidir. Covid-19, 2020 yılı itibariyle pandemik (küresel salgın) bir hastalıktır.
Virüs, kuzenlerine göre daha bulaşıcıdır ve Ebola gibi virüslerin aksine vücut sıvıları yoluyla değil, solunum yoluyla, insandan insana bulaşmaktadır. Üstelik virüs, henüz "kuluçka" evresindeyken, yani bulaştığı kişilerde semptomlar belirmeden önce diğer insanlara da bulaşabilmektedir. Benzer şekilde, her hasta, hastalığı benzer şiddet ve semptomlarla geçirmiyor; dolayısıyla daha az şiddette geçirenler hastanelere başvurmayabilir ve hastalığın yayılmasına sebep olabilirler. Bunlar çok tehlikeli, çünkü karantina ve önlem ihtimalini neredeyse yok ediyor.
Nereden Bulaştı?
Çin'in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve Covid-19 adı verilen hastalığa yol açan koronavirüs, Antarktika hariç tüm kıtalara yayıldı. Bu virüsün ilk vakaya nereden bulaştığı kesin olarak bilinmiyor ancak Vuhan koronavirüsünün (SARS-CoV-2'nin) de parçası olduğu betakoronavirüslerin, yarasa kökenli olduğu biliniyor. Virüslerin köken aldığı canlılara virüs rezervuarı adı verilir. Ancak insanlara virüsün bulaşma kaynağı her zaman ana rezervuar olmayabilir; aracı hayvanlardan da bulaşabilir. Örneğin SARS insanlara misk kedileri aracılığıyla, MERS ise tek hörgüçlü develer aracılığıyla bulaşmıştı.
Virüs Nasıl Bulaşıyor?
Virüs, temel olarak insandan insana ve solunum yoluyla bulaşıyor ancak virüs taşıyan yüzeylere temas etmiş olan ellerin ya da virüslü yüzeylerin ağız, burun veya gözlere temasıyla da bulaşma riski çok yüksek. Ayrıca, hasta kişinin ağzını kapatmadan öksürmesi ve hapşırması gibi sebeplerle ortaya saçılan aerosoller (çok küçük damlacıklar) nedeniyle de bulaşabildiği belirtiliyor. Bu sebeple hapşırırken veya öksürürken ağzı bir mendille, eğer mendil yoksa dirseğimizin içiyle kapatmak çok önemli.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Pandemi Bildirisi
11 Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) , SARS-CoV-2 salgınını bir pandemi, yani küresel salgın ilan etti.
Eskiden daha sistemli bir şekilde tanımlanan pandemiler için günümüzde çok sistemli bir sınıflandırma birimi bulunmuyor. Dolayısıyla pandemi, Dünya Sağlık Örgütü'nün işin ciddiyetini ve durumunu ilan etmekte kullandığı genel bir kategorizasyon olarak karşımıza çıkıyor ve ülkelere yapılabilecek son uyarı olarak görülüyor.
Dünyada Son Durum Nedir?
25 Mart 2020 tarihli verilere göre Covid-19 ile ilgili dünyadaki son durum şu şekildedir:
Ülkeler Vaka Sayısı Ölümler
Çin 81.661 3.285
İtalya 69.176 6.820
ABD 55.137 799
İspanya 47.610 3.434
Almanya 34.009 172
İran 27.017 2.077
Fransa 22.304 1.100
İsviçre 10.171 135
Güney Kore 9.137 126
Büyük Britanya 8.077 422
Türkiye 1.872 44
Kaynak: https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-51715882
Nasıl Korunabiliriz?
Hastalığın ve genel olarak koronavirüslerin henüz bir aşısı bulunmuyor. Bu nedenle Covid-19’dan korunmak için bazı kritik önlemleri almak gerekiyor. Bunlar arasında en önemlisi sosyal mesafe.
- Sosyal mesafe kuralına uyun. Gerekmediği müddetçe evden çıkmayın, kalabalık yerlere gitmeyin veya toplu buluşmalara katılmayın. Bu sadece sizin değil başkalarının sağlığı için de önemlidir çünkü hastalık sizde bulunuyor fakat semptomları görülmüyor olabilir.
- Elinizi en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkayın. Eğer bunlara erişiminiz yoksa alkol-temelli bir dezenfektan kullanın.
- Ellerinizi yıkamış olsanız bile ağzınıza, gözünüze, burnunuza dokunmaktan kaçının. Özellikle dışarıdayken bunu kesinlikle yapmayın.
- Pişmemiş etten uzak durun.
- Hastaysanız, evden çıkmayın.
- Ağzınızı ve burnunuzu bir mendil ile kapatarak öksürün veya hapşırın. Sonrasında mendili çöpe atın.
- Sıklıkla dokunduğunuz yüzeyleri dezenfekte edin.
- Genel olarak hasta kişilerden uzak durun.
Hastalığın Yaygın Belirtileri Nelerdir?
Hastalarda genel olarak görülen semptomlar ve bu semptomların hastalarda görülme sıklığı şu şekilde:
- Ateş (%98)
<37.3 (%2)
37.3 - 38 (%20)
38.1 - 39 (%44)
>39 (%34)
- Öksürük (%76)
- Nefes Zorluğu/Darlığı (%55)
- Bitkinlik veya Kas Ağrısı (%44)
- Balgam Üretimi (%28)
- Baş Ağrısı (%8)
- Kanlı Tükürük (%5)
- İshal (%3)
Hastalık Şüphesinde Ne Yapılması Gerekiyor?
Sağlık Bakanı, Alo 184 - Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi Corona Danışma Hattı’nın açıldığını duyurdu. Bakanlık tarafından, kuru ateş, öksürük gibi şikâyetleri olanların hastaneye gelmek yerine Corona Danışma Hattı üzerinden yardım almaları isteniyor. Elbette test yapılana ve sonuçlarınız çıkana kadar kendinizi karantinaya almanız, aileniz ve yakın çevrenizde temasta bulunmamanız son derece önemli.
Virüs Dış Ortamda ve Çeşitli Yüzeylerde Ne Kadar Süre Aktif Kalıyor?
17 Mart 2020'de New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir editöre mektup makalesi doğrudan doğruya SARS-CoV-2 virüslerinin yüzeylerdeki aktif kalabilme süresine odaklanıyordu. Bu araştırmaya göre virüs,
- Aerosoller (öksürme vb. ortaya çıkan minik damlacıklar) içinde 3 saate kadar,
- Bakır yüzeylerde 4 saate kadar,
- Karton üzerinde 24 saate kadar,
- Plastik ve paslanmaz çelik üzerinde ise 72 saate kadar yaşayabiliyor.
Sonuç olarak, koronavirüslerin cansız yüzeylerde birkaç saat ila birkaç gün arasında aktif kalabildiğini söylemek mümkün. Sonrasında parçalanarak dağılıyorlar ve aktivitelerini yitiriyorlar. Bu noktadan sonra size bulaşabilmeleri de imkânsız hale geliyor. Dolayısıyla bilinçli olmak ve hijyene her zaman önem göstermek gerekiyor.
Antibiyotikler İşe Yarıyor mu?
Hayır. Antibiyotikler, canlı (biyotik) varlık formları olan bakterilere karşı geliştirilen ilaçlardır. Koronavirüs (veya influenza) gibi virüsler, cansız (abiyotik) varlık formlarıdır. Virüslerin tedavisinde antiviral ilaçlar kullanılmaktadır ve bunlar antibiyotiklerden farklı yapıdadır. Buna rağmen antiviral tedaviye ek olarak antibiyotik tedavi de uygulanabilir; fakat bunun amacı virüsleri öldürmek değil, virüslere ek olarak görülen bakteri enfeksiyonlarına (koenfeksiyonlara) müdahale etmektir.
Dünyada Hangi Önlemler Alındı?
Virüsün Mart ayı itibarıyla hızla yayıldığı ve vaka sayısı nüfusa oranlandığında Çin'den çok daha yoğun olarak görülen Avrupa ülkeleri, önlemleri sıkılaştırdı. Birçok ülkede okullar kapatıldı, kalabalık mekânlarda bir araya gelmek yasaklandı, ülkeler arası geçişler ve ülke içi seyahatler sınırlandırıldı.
İngiltere, önce virüsün kontrollü şekilde yayılıp halkın tümünün yavaşça enfekte olarak bağışıklık kazanması üzerine bir politikaya başvursa da bundan çok çabuk vazgeçti. İngiltere Başbakanı Boris Johnson, sosyal hayatın kısıtlanması, kafe, restoran ve bar gibi kalabalık ortamlara girilmemesi, mümkün olanların evden çalışması, 70 yaş üstündekiler, hamileler ve hastalığı bulunanların 12 hafta evde kalması çağrısı yaptı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Pazartesi günü yaptığı açıklamada koronavirüsün yayılmasını engellemek için evden çıkmama çağrısı yaptı ve sert seyahat yasakları getirildiğini duyurdu. Ayrıca serbest dolaşımın en az 15 gün sınırlandırılacağını duyurdu. Fransa'da başkent Paris'te ordu sokağa indi.
İspanya, Belçika ve İtalya'nın birçok bölgesinde de zorunlu haller dışında sokağa çıkma yasağı var. Yasağı uygulamak için polisler görev yapıyor.
ABD'de de New York ve California dâhil birçok eyalette kafeler, restoranlar, barlar, sinemalar, spor salonları ve tiyatrolar kapatıldı. Koronavirüs testi pozitif çıkan ya da şüpheli durumdaki kişilerin kendi kendine karantina uygulamadığı durumlarda bu kişilerin kapısında polis görevlendirildi.
MMO İstanbul Şubesi Bu Konuda Neler Yapıyor?
MMO İstanbul Şubesi olarak, hastalığın ortaya çıkmaya başladığı ilk günden itibaren çeşitli önlemler aldık. Öncelikle Şubemizin her gün temizlenmesini ve dezenfekte edilmesini sağladık ve tüm çalışanlarımıza dezenfektan dağıttık. Ayrıca Şubemizin her katında çeşitli yerlerine el dezenfektanları yerleştirdik. Saha personelimize ise dezenfektanın yanında maske ve eldiven temin ettik.
Hastalığın yayılmaya başladığı günlerde ise çalışanlarımız ve üyelerimizin sağlığını korumak amacıyla acil bazı tedbirler aldık. Kronik hastalığı olan veya risk grubunda olan çalışanlarımızı evlerine gönderdik, uzaktan çalışabilecek olan çalışanlarımızın evden destek vermelerini sağlayacak mekanizmaları hayata geçirdik. Ayrıca saha personelimiz için gerek ulaşım gerekse yapacakları kontroller için yeniden planlamalar yaptık ve bazı kontrollerin bir süreliğine tamamen ertelenmesini sağladık.
Oda çalışmalarımızı kesintiye uğramadan sürdürmek için dijital imkânlarımızı aktif şekilde kullanmaya başladık. Şube Yönetim Kurulu, Temsilcilik Yürütme Kurulu ve komisyon toplantılarımızı dijital platformlar üzerinden gerçekleştirdik. Şubemiz ve Kadıköy Temsilciliğimiz dışındaki tüm temsilciliklerimizi kapatarak bir süre fiziksel hizmet vermemelerini sağladık.
Aynı şekilde eğitim faaliyetlerimizi de dijital platformlar üzerinden devam ettirme kararı aldık. Üyelerimiz için ücretsiz uzaktan eğitimleri (webinar) hayata geçirdik. Sınavlı olan eğitimleri ise açık olan Şube ve temsilciliklerimizde en fazla 8 kişi olacak şekilde tamamladık.
MMO Üye Dayanışması Ağı’nı faaliyete aldık. MMO Üye Dayanışması Ağı ile bir yandan evde kalan ve risk grubunda olan üyelerimizin ihtiyaçlarını karşılamaya ve nasıl olduklarını öğrenmeye çalıştık; diğer yandan, yıllara dayanan mesleki tecrübelerini genç meslektaşlarımıza aktarabilecekleri online platformları yaratmaya başladık.
Çalışanlarımız ve üyelerimizin yanı sıra, ülkemiz için de sorumluluk almaya devam ettik. Sağlık çalışanlarımıza destek vermek için gerekli medikal ekipmanları 3B yazıcılarımızda üretmeye başlayarak 3 Boyutlu Destek hareketinin bir parçası olduk. Sahip olduğumuz yazıcılarda gönüllü olarak hazırladığımız siperlikleri ihtiyaç duyulan yerlere teslim ettik. Aynı şekilde, 3B yazıcısı olan tüm üyelerimizi ve kurumları bu sürece dâhil edebilmek için çeşitli mecralardan yaptığımız çağrılarımızı yeniledik.
Son Sözümüz
Biliyoruz ki bu zorlu günler geçip gidecek. Asıl önemli olan bu günleri nasıl geçirdiğimiz ve ne şekilde atlattığımız… MMO İstanbul Şubesi olarak, daha önce de ifade ettiğimiz üzere, gücümüz ve imkânlarımız yettiğince memleket için sorumluluk almaya ve her meslektaşımızın yanında olmaya gayret göstereceğiz.
Üyelerimizden ricamız ise, bu zorlu günlerde hep birlikte olabilmeleri ve dayanışma gösterebilmeleridir. Üyelerimizin bu süreçte MMO Üye Dayanışması Ağı’na katılarak, risk grubundaki üyelerimizle dayanışma göstermeleri veya genç üyelerimize bilgi ve birikimlerini aktarabilecekleri online platformlarımıza katılmaları son derece önemlidir. Ayrıca 3 boyutlu yazıcısı olan ya da farklı şekillerde bu kolektif harekete katkı sağlayabilecek olan üyelerimizin memleket için sorumluluk almaları hepimizin faydasına olacaktır.
MMO İstanbul Şubesi olarak üzerimize düşen sorumlulukları alıyor, üyelerimizi saygı ve dostlukla selamlıyoruz.
3 Boyutlu Destek – Kolektif Üretim Hareketi: 3boyutludestek
Kaynaklar
1. https://evrimagaci.org/covid19-koronavirus-hastaligi-2019ncov-sarscov2-8217
2. https://evrimagaci.org/koronavirus-cansiz-yuzeylerde-kac-gun-aktif-kalir-8396
4. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-51715882
5. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-51940161
6. https://evrimagaci.org/tarihteki-kuresel-salginlar-koronavirus-ilk-degil-son-da-olmayacak-8397
Basın, Yayın ve Kurumsal İletişim Birimi